22.07.2026 / Ankara
Suriye Serbest Ticaret, Sanayi Bölgeleri ve Yatırım Ortamı Forumu, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Başkanı M. Rifat Hisarcıklıoğlu’nun ev sahipliğinde, Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer Bolat ve Suriye Genel Gümrükler ve Sınır Kapıları Kurumu (GABC) Başkanı Qutaiba Ahmed Badawi’nin katılımıyla TOBB İkiz Kuleler’de gerçekleştirildi.
TOBB Başkanı M. Rifat Hisarcıklıoğlu, burada
yaptığı konuşmada, BOMACO şirketinin, İslam Ticaret ve Kalkınma
Odası, TOBB ve Gümrük ve Turizm İşletmeleri AŞ işbirliğiyle
kurulduğunu hatırlattı. Şirketin, sınır yönetimi, gümrük kapıları
modernizasyonu, serbest ticaret bölgeleri ve uluslararası lojistik altyapılarını
geliştirmeyi amaçlayan uluslararası bir yatırım ve danışmanlık görevinin
bulunduğunu anlatan Hisarcıklıoğlu, böylece İslam İşbirliği Teşkilatı üyesi
ülkeler arasındaki ticaretin ve bağlantısallığın gelişimine katkı sağlamanın
hedeflendiğini söyledi.
Türkiye’de başarıyla uygulanan gümrük
kapıları modernizasyonun, örnek alındığını dile getiren Hisarcıklıoğlu, süreç
boyunca Suriye Ticaret ve Sanayi Odaları Federasyonu, Şam, Halep ve İdlib
Ticaret ve Sanayi Odaları ile yakın temaslarını sürdürdüklerini ve bu konuda
birlikte çalıştıklarını aktardı.
– “Türkiye, Suriye’nin en önemli ticaret
ortaklarından”
Hisarcıklıoğlu, Suriye’nin uluslararası
ekonomiyle yeniden bütünleşme yolunda önemli adımlar attığına dikkati çekerek,
şöyle konuştu: “Bir ülkenin kalıcı şekilde yeniden inşası, üretimle
başlar. Üretim olmadan istihdam, istihdam olmadan zenginlik olmaz, refah
olmadan da kalıcı istikrar sağlanamaz. Ekonominin toparlanması ve yeniden inşa
sürecine geçilmesinde ise özel sektör belirleyici rol oynayacaktır. 911
kilometrelik ortak sınırımız var. Türkiye her zaman Suriye’nin en önemli
ticaret ortaklarından birisi olmuştur. Türkiye’de faaliyet gösteren 30 binden
fazla Suriyeli girişimi var. Kardeşlerimiz iki ülke ekonomisi arasında doğal
bir köprü oluşturmuştur.”
Söz konusu firmaların, yaklaşık 6
bininin imalat sanayisinde faaliyet gösterdiğine işaret eden Hisarcıklıoğlu, bu
kişilerin hem Türk hem de Suriye piyasasını çok iyi tanıdıklarını kaydetti.
– “Barışın en güçlü teminatı ticarettir”
Hisarcıklıoğlu, Türkiye’nin sanayileşme
hikayesinde başarılı bir modele sahip olduğunu vurgulayarak, “Bu model,
Organize Sanayi Bölgeleri (OSB). Türkiye, sanayileşmesini ülkenin her noktasına
aynı anda altyapı götürerek gerçekleştirmedi. Önce belirli bölgelerde güvenli,
planlı ve güçlü üretim merkezleri oluşturdu. Elektrik, su, doğal gaz, lojistik,
bankacılık, eğitim ve kamu hizmetlerini aynı noktada topladı. Böylece
yatırımcıya güven verildi.” ifadelerini kullandı.
Bu modelin, Türkiye’nin sanayi
dönüşümünün temel taşı olduğunun altını çizen Hisarcıklıoğlu, bu deneyimi
Suriye ile paylaşmak istediklerini, Suriye’de güvenliği sağlanmış, altyapısı
tamamlanmış, yatırımcıya güven veren OSB oluşturulmasının mümkün olduğunu
söyledi.
Hisarcıklıoğlu, Suriye’deki oda
sisteminin güçlendirilmesi, yatırım ortamının iyileştirilmesi gibi konularda
bilgi ve tecrübe paylaşımına açık olduklarına değinerek, “Güçlü özel
sektör, güçlü kurumlarla gelişir. Güçlü kurumlar ise sürdürülebilir kalkınmanın
temelidir. Bunun yanında, bankacılık sisteminin yeniden işler hale gelmesi, lojistik
altyapısının güçlendirilmesi, gümrük süreçlerinin kolaylaştırılması ve sınır geçişlerinin
hızlandırılması da büyük
önem taşımaktadır.
Çünkü biz inanıyoruz ki, barışın en güçlü teminatı ticarettir. Türkiye ile Suriye birlikte kazandıkça, bölgemiz de
kazanacaktır.” dedi.
-Bakan Bolat
Ticaret Bakanı Ömer Bolat da TOBB ile Gümrük ve Turizm
İşletmeleri AŞ’nin Türkiye’de son 22 yılda 20 gümrük kapısının
modernleştirilmesi ve genişletilmesi konusunda yap-işlet-devret modeliyle çok
başarılı icraatlar gerçekleştirdiğini söyledi.
Suriye’de yaşanan devrimin üzerinden çok kısa süre geçmesine
rağmen ülkenin yeni, güçlü, istikrarlı ve bütünleşmiş bir yönetim anlayışı
noktasında önemli ilerlemeler kaydettiğini vurgulayan Bolat, hükümet olarak
Suriye’nin daha fazla mesafe katetmesi için destek vermeyi sürdüreceklerini
bildirdi.
Bolat, her iki ülke liderinin ortaya koyduğu 10 milyar
dolarlık dış ticaret hedefine ulaşma noktasında da çalışmaya devam ettiklerine
dikkati çekerek, şöyle konuştu: “Sadece geçen yıl karşılıklı ticaretimizde
yüzde 40’ın üzerinde bir artışla yaklaşık 3 milyar 750 milyon dolara ulaştık.
Bu rakamları ilerletme konusunda kararlıyız. Bunun gerçekleşmesi için her iki
ülkede de üretim ve yatırımlar artırılmalı. Ticaretin geçiş noktası olan kara
yolu gümrük kapıları ile deniz yolu ulaşım hatlarının güçlendirilmesi,
genişletilmesi, modernleştirilmesi gerekiyor.”
– Nusaybin-Kamışlı
Gümrük Kapısı’nın yıl sonuna kadar açılması hedefleniyor
İki ülke gümrük kapılarında ticaretin ve yolcu geçişlerinin
aralıksız devam ettiğini ifade eden Bolat, sınırın en doğusunda bulunan
Nusaybin-Kamışlı Gümrük Kapısı’nı da yıl sonuna kadar ticaret, yolcu ve transit
geçişlere açmak için çalışmaları hızlandırdıklarını dile getirdi.
Nisandan itibaren Türkiye ile Suriye arasında transit
ticaretin faal olarak başlamasıyla Lübnan, Ürdün, Irak, Suudi Arabistan,
Kuveyt, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Umman, Bahreyn gibi Körfez ülkelerine
yönelik ticaretin gelişmesinin de olumlu bir gelişme olduğunu vurgulayan Bolat,
şu değerlendirmede bulundu: “Körfez’deki savaşın ve Hürmüz Boğazı’nın
sıklıkla kapanması karşısında dünyada enerji hatlarındaki ve çok önemli
petrokimya ürünlerindeki kopukluklar, lojistik ve tedarik hatlarında yaşanan
sıkıntılar, Türkiye’den ve Suriye üzerinden Ürdün, Irak ve diğer Körfez
ülkelerine gerek kara yolu ulaşım koridoru gerekse petrol ve doğal gaz
koridorlarının genişletilmesi, büyütülmesi ve yenilerinin yapımı konusunda
büyük bir ihtiyaç olduğunu göstermiştir.”
Bolat, Körfez ülkeleriyle transit ticareti hızlandırma
konusunda iki ülke hükümetlerinin olumlu gelişmeler sağladığını söyledi.
Yaklaşık 14 yıldır kapalı olan Suudi Arabistan üzerinden transit ticaret ile
Suriye-Ürdün üzerinden transit ticaretin 15 Nisan’dan itibaren düzenli olarak
yapıldığını hatırlatan Bolat, Türkiye ile Suriye arasında Ortak Gümrük
Komitesinin ve JETCO’nun geçen yıl kurulduğunu, gelecek ay sonunda da
Uluslararası Şam Fuarı’nın geniş katılımla yapılacağını dile getirdi.
– “Amacımız,
Türkiye ve Suriye arasında entegre sistem kurmak”
Suriye Sınır Kapıları ve Gümrükler Genel İdaresi Başkanı
Bedevi ise Suriye’nin iyileşme ve yeniden inşa sürecine girdiğini, Türkiye’nin
milyonlarca Suriyeliye sunduğu desteği unutmayacaklarını söyledi.
Bu ilişkiyi destek ve dayanışma aşamasından üretim, kalkınma
ve yatırımda tam ortaklık aşamasına taşımayı hedeflediklerini belirten Bedevi,
İdlib’de uygulamaya alınan Serbest Bölge Projesi’nin özel bir yapı olduğunu
vurguladı.
Bedevi, “İdlib Serbest Ticaret Bölgesi” ve “Sarakib Kuru Liman ve Sanayi Bölgesi” projelerinin stratejik bir
kazanım olduğuna dikkati çekerek, şunları kaydetti: “Bu proje, sanayi,
ticaret ve lojistik hizmetler için entegre bir merkez olacaktır. Türk şirketlerini
ve yatırımcılarını, bu stratejik noktada yer alarak Suriye’nin yeni ekonomik
başarı hikayesine ortak olmaya davet ediyoruz. Yatırımcılarımıza vergi, mali ve
gümrük muafiyetlerini içeren geniş bir teşvik paketi sunuyoruz. Ayrıca serbest
depolama, yeniden ihracat ve sanayi faaliyetleri için tam özgürlük sağlıyoruz.
Amacımız sadece ticaret hacmini artırmak değil, Türkiye ve Suriye arasında
üretim ve tedarik zincirlerini kapsayan entegre bir sistem kurmak.”
-“Hicaz Demir Yolu’nun ihyası bölge için hayati
önemde”
İslam Ticaret, Sanayi ve Tarım Odası
(ICCIA) Genel Sekreteri Yusuf Hasan Khalawi de Türkiye ile Suudi Arabistan
arasında imzalanan işbirliği protokollerine işaret ederek, tarihi Hicaz Demir
Yolu’nun ihyasının bölge ticareti için hayati önem taşıdığını ifade etti.
Hattın, İstanbul’dan Medine-i
Münevvere’ye kadar kesintisiz ulaşım sağlama hedefini anımsatan Khalawi, “Hattın eksik kalan kısımlarının, en kısa sürede tamamlanmasını temenni
ediyoruz.” diye konuştu.
Khalawi gerçekleştirilen toplantının iki
ülke açısından önemine işaret ederek, görüşmelerin Türkiye ve Suriye için iyi
sonuçlar vermesini temenni etti.
(A.A.)